Jak się zachować podczas awarii na autostradzie?

Jedna nagła kontrolka, dziwny hałas, szarpnięcie auta – i stajesz na środku autostrady. Z tego tekstu dowiesz się, jak wtedy zadbać o swoje bezpieczeństwo. Przeczytasz też, jak krok po kroku postępować przy awarii na autostradzie i czego pod żadnym pozorem nie robić.

Dlaczego awaria na autostradzie jest tak niebezpieczna?

140 km/h to prędkość dopuszczalna na autostradzie dla samochodu osobowego. Przy takiej szybkości pojazd pokonuje prawie 40 metrów na sekundę, a droga hamowania w dobrych warunkach to ponad 150 metrów. Na mokrej nawierzchni może być nawet dwa razy dłuższa, co dramatycznie zmniejsza szanse na zatrzymanie przed przeszkodą.

W praktyce oznacza to, że unieruchomiony samochód i stojące obok niego osoby stają się bardzo trudną do ominięcia przeszkodą. W ostatnich latach na odcinku autostrady A1 w woj. śląskim zginęły osoby, które po awarii lub kolizji wysiadły na pas awaryjny i zostały potrącone przez inne auta. Każdy nieprzemyślany krok przy zatrzymaniu na pasie awaryjnym może mieć podobne skutki.

Na autostradzie osoba, która wysiada z auta, staje się pieszym. Dla przepisów – ale też dla rozpędzonych kierowców, którzy mają tylko ułamki sekund na reakcję.

Dlatego najważniejszy cel przy jakiejkolwiek usterce auta na autostradzie jest zawsze ten sam – szybko opuścić jezdnię lub pas awaryjny i jak najszybciej stać się widocznym z daleka.

Jak się zachować, gdy auto zaczyna się psuć na autostradzie?

Awaria rzadko pojawia się „z niczego”. Często najpierw widzisz zapaloną kontrolkę check engine, czujesz szarpanie, słyszysz hałas zawieszenia albo wyczuwasz wyciek oleju czy płynu chłodniczego. Czasem to tylko osłabienie silnika, innym razem nagłe zgaśnięcie silnika podczas jazdy. Sposób działania zależy od tego, czy auto wciąż jedzie, czy już stanęło.

Jeśli samochód jeszcze reaguje na gaz, ale coś jest wyraźnie nie tak, nie warto czekać, aż całkowicie odmówi posłuszeństwa. Możesz wtedy zachować więcej kontroli nad sytuacją, a nie tylko ratować się „awaryjnym” hamowaniem.

Gdy możesz jeszcze jechać – co zrobić?

Jeśli silnik słabnie, auto szarpie, zapala się kontrolka ciśnienia oleju, słyszysz głośny stuk w zawieszeniu albo tracisz wspomaganie – ale wciąż możesz sterować i hamować – twoim celem jest możliwie szybko opuścić autostradę. Opóźnianie decyzji zwykle pogarsza sprawę.

W takiej sytuacji najlepiej zastosować prostą kolejność: ograniczyć prędkość, włączyć światła awaryjne, zjechać w prawo i spokojnie dotoczyć się do najbliższego zjazdu, parkingu lub MOP, gdzie bezpiecznie ocenisz sytuację albo wezwiesz pomoc drogową.

W praktyce warto wtedy:

• zmniejszyć prędkość i trzymać się prawego pasa ruchu,
• zjechać na pas awaryjny tylko wtedy, gdy auto przestaje przyspieszać lub istnieje ryzyko nagłego zatrzymania,
• jechać pasem awaryjnym wyłącznie do najbliższego zjazdu lub MOP, nie traktować go jako „dodatkowego pasa”,
• na parkingu lub stacji paliw otworzyć maskę, sprawdzić wycieki i zadzwonić po pomoc, jeśli nie jesteś pewny stanu auta.

Polskie przepisy dopuszczają poruszanie się po pasie awaryjnym do najbliższego zjazdu w razie awarii, ale tylko wtedy, gdy nie stwarzasz większego zagrożenia niż postój w miejscu. Długa jazda awaryjnym pasem, żeby „zaoszczędzić” na lawecie, jest już nadużyciem i proszeniem się o problem.

Gdy auto natychmiast odmawia posłuszeństwa – jak reagować?

Są usterki, które kończą jazdę w sekundę. Przebita opona przy dużej prędkości, awaria czujnika położenia wału korbowego, awaria wycieraczek w ulewie, gwałtowne przegrzanie silnika, utrata płynu hamulcowego – to sytuacje, w których nie ma czasu na szukanie parkingu. Musisz wtedy ratować się pasem awaryjnym.

W takiej chwili skup się na utrzymaniu kontroli nad autem. Nie wykonuj gwałtownych ruchów kierownicą. Staraj się zjechać w prawo, włączyć światła awaryjne i zatrzymać się jak najbliżej barier energochłonnych, ale z zachowaniem niewielkiego odstępu od prawej krawędzi. Im dalej od pasa ruchu, tym lepiej.

Chwilę po zatrzymaniu auta obowiązuje cię już inny zestaw zasad – dotyczący zabezpieczenia miejsca awarii i zadbania o życie twoje oraz pasażerów.

Jak zabezpieczyć auto i miejsce awarii na autostradzie?

Każda awaria na drodze ekspresowej lub autostradzie wymaga dwóch rzeczy. Po pierwsze – natychmiastowego oznakowania zatrzymanego pojazdu. Po drugie – jak najszybszego opuszczenia pasa awaryjnego przez wszystkie osoby. Naprawa na miejscu jest zawsze na końcu listy.

Wiele wypadków śmiertelnych wydarzyło się nie dlatego, że auto stanęło, ale dlatego, że kierowca lub pasażerowie pozostali w jego pobliżu. Zbyt długo szukali narzędzi, w bagażniku grzebali bez kamizelek, chodzili po pasie awaryjnym w ciemnym ubraniu. Każdą taką czynność trzeba ograniczyć do minimum.

Jak bezpiecznie wysiąść z samochodu?

Zanim otworzysz drzwi, spójrz w lusterka. Kierowca często chce jak najszybciej wyskoczyć z auta, ale to właśnie pierwsze sekundy po zatrzymaniu są najbardziej ryzykowne. Pojazdy za tobą nie zawsze od razu zorientują się, że stoisz na pasie awaryjnym.

Najpierw włóż kamizelkę odblaskową – najlepiej, jeśli masz ją w kabinie, a nie w bagażniku. Otwórz drzwi od strony pasa awaryjnego bardzo ostrożnie, starając się nie wychodzić bezpośrednio na pas ruchu. Pasażerowie z tyłu również powinni wysiadać od strony pasa awaryjnego, jeśli to możliwe.

Na autostradzie nie ma bezpiecznego miejsca obok auta. Bezpiecznie robi się dopiero za barierkami albo poza jezdnią.

Po wyjściu jak najszybciej przejdź z pasażerami za barierę energochłonną lub w głąb pobocza. Szczególną uwagę poświęć dzieciom i zwierzętom, które mogą odruchowo ruszyć w stronę jezdni. Dobrym nawykiem jest trzymanie psa na smyczy już w samochodzie, zanim otworzysz drzwi.

Gdzie i jak ustawić trójkąt ostrzegawczy?

Trójkąt ostrzegawczy to najważniejsze narzędzie, które ostrzega pozostałych kierowców, że na pasie awaryjnym stoi unieruchomione auto. Na autostradzie i drodze ekspresowej ustawiasz go zawsze w jednej, konkretnej odległości – minimum 100 metrów za samochodem.

Jak tę odległość odmierzyć w praktyce? Na autostradach słupki kilometrażowe ustawione są zwykle co 100 metrów. Wystarczy, że postawisz trójkąt przy kolejnym słupku za twoim autem. W czasie drogi do tyłu idź zawsze za barierkami, nie po pasie awaryjnym.

Trójkąt powinien stać na pasie awaryjnym, stabilnie rozłożony, tak aby był widoczny z daleka. W razie słabej widoczności, mgły czy ulewy, nie bój się zwiększyć odległości do 150 metrów, żeby innym kierowcom dać więcej czasu na reakcję.

Jak wezwać pomoc podczas awarii na autostradzie?

Po zabezpieczeniu miejsca zatrzymania przychodzi czas na telefon po wsparcie. Na autostradach i drogach ekspresowych w Polsce pierwszym kontaktem powinien być zarządca drogi, a dopiero później wybrana przez ciebie pomoc drogowa lub ubezpieczyciel z opcją Assistance.

Zarządca wysyła na miejsce pojazd z sygnalizacją świetlną, który ustawia się za twoim autem i poprawia widoczność całej sytuacji. Dopiero wtedy bezpieczniej jest podejść do auta, otworzyć bagażnik czy rozpocząć prostą naprawę, np. wymianę koła.

Jak znaleźć numer do zarządcy drogi?

Gdzie jesteś, gdy stoisz zestresowany na pasie awaryjnym? Na szczęście autostrady są dobrze oznaczone. Informację o swoim położeniu znajdziesz na najbliższym słupku kilometrażowym oraz czasem na tablicach umieszczonych wzdłuż trasy. Odległość między słupkami to zwykle 100 metrów, a oznaczenie kilometra i kierunku odczytasz z ich numeru.

Numer telefonu do zarządcy danej autostrady znajdziesz:

• na bilecie poboru opłaty przy wjeździe na autostradę płatną,
• na tablicach informacyjnych przy drodze,
• na stronie internetowej zarządcy trasy (np. GDDKiA),
• w ogólnopolskim numerze 19 111 obsługującym drogi krajowe.

Gdy dzwonisz, podaj numer kilometra ze słupka, kierunek jazdy, rodzaj auta, krótki opis awarii oraz informację, czy doszło do wycieku płynów. W razie wycieku oleju silnikowego lub przekładniowego drogówka często wzywa straż pożarną, aby zabezpieczyć śliską nawierzchnię.

Kiedy skorzystać z kolumny SOS?

Co jeśli rozładują ci się telefon lub go zgubisz? Autostrady w Polsce są wyposażone w kolumny SOS – pomarańczowe lub żółte budki telefoniczne. Znajdziesz je po obu stronach drogi, mniej więcej co 2 kilometry. Strzałki na słupkach drogowych pokazują, w którą stronę najbliżej dojdziesz do urządzenia.

Dzwoniąc z kolumny SOS, nie musisz podawać lokalizacji. System automatycznie przekazuje dyspozytorowi twoje położenie, a ten łączy cię z właściwym centrum zarządzania drogą. To szczególnie wygodne, gdy jesteś w stresie i trudno ci skupić się na numerach kilometrów czy współrzędnych GPS.

Jakich błędów unikać podczas awarii na autostradzie?

Nawet doświadczonym kierowcom zdarza się popełnić powtarzające się błędy, gdy auto nagle staje na trasie. Część wynika z pośpiechu, część z chęci szybkiego usunięcia usterki i „nieblokowania” innych. Problem w tym, że takie działania bardzo łatwo kończą się kolejną kolizją.

Bezpieczeństwo twoje i rodziny jest ważniejsze niż szybki powrót do domu. Lepiej zapłacić za lawetę niż oszczędzać na jej wezwaniu i naprawiać samochód między pędzącymi tirami.

Najgroźniejsze zachowania przy awarii na autostradzie

W praktyce policja i służby drogowe najczęściej wskazują kilka powtarzających się, wyjątkowo ryzykownych zachowań na pasie awaryjnym. Mimo dobrych chęci, bardzo szybko zamieniają drobną awarię w poważny wypadek.

Do takich zachowań należą między innymi:

• pozostawanie wewnątrz unieruchomionego auta zamiast przejścia za barierki,
• przechadzanie się po pasie awaryjnym lub między autem a jezdnią,
• grzebanie w bagażniku bez kamizelki i bez upewnienia się w lusterkach,
• próba szybkiej naprawy pod maską przy dużym natężeniu ruchu i słabej widoczności.

Do listy błędów trzeba dopisać też opuszczanie zwierząt bez smyczy, pozwalanie dzieciom na podejście do barier czy bieganie po nasypie przy drodze. Nawet if wydają się „z dala od aut”, jeden fałszywy krok może je sprowadzić z powrotem prosto na jezdnię.

Dlaczego nie wolno holować auta na autostradzie?

Polski Kodeks drogowy wprost zabrania holowania samochodów na autostradzie przez pojazdy inne niż specjalistyczne – czyli lawety i pojazdy pomocy drogowej. Wynika to z prostego faktu: normalne auto ciągnące inne na lince przy prędkościach autostradowych tworzy skrajnie niebezpieczny zestaw.

Poza terenem zabudowanym holujące auto nie może przekraczać 60 km/h, podczas gdy zasadnicza prędkość na autostradzie to 140 km/h. Różnica prędkości między takim zestawem a resztą ruchu jest ogromna. Dlatego za próbę holowania „po znajomości” możesz dostać mandat i narażasz siebie na odpowiedzialność za potencjalne wypadki.

Jeśli doszło do poważniejszej usterki i auto nie może samodzielnie ruszyć, jedyną dopuszczalną opcją jest wezwanie profesjonalnej pomocy drogowej z lawetą. Dobrze dobrane ubezpieczenie Assistance sprawia, że koszt takiej usługi pokrywa ubezpieczyciel, a ty płacisz tylko za telefon i cierpliwość przy barierce.

Jak przygotować się na awarię przed wyjazdem na autostradę?

Awaria auta rzadko zdarza się w idealnym miejscu – najczęściej przytrafia się w deszczu, nocy albo z dziećmi na pokładzie. Nie masz wpływu na wszystko, ale możesz mocno ograniczyć ryzyko i stres, jeśli wcześniej zadbasz o kilka podstawowych spraw przed dłuższą trasą.

Najlepiej potraktować to jak prostą checklistę: sprawdzasz stan samochodu, pakujesz wyposażenie, weryfikujesz polisy. Zajmuje to niewiele czasu, a na autostradzie może decydować, czy będziesz stać w nerwach na pasie awaryjnym, czy spokojnie dotrzesz do celu.

Jakie wyposażenie warto mieć w aucie?

Obowiązkowe elementy to jedno, ale na autostradzie liczy się to, co realnie pomaga w niebezpiecznej sytuacji. Część rzeczy jest tania, a zaskakująco często ratuje zdrowie lub ogranicza nerwy przy awarii czy kolizji.

Dobrze przygotowane auto przed wjazdem na autostradę powinno mieć w środku między innymi:

• co najmniej jedną kamizelkę odblaskową w kabinie, najlepiej dla każdego pasażera,
• sprawny trójkąt ostrzegawczy oraz gaśnicę z ważnym przeglądem,
• podstawowy zestaw do wymiany koła: podnośnik, klucz, zapas lub koło dojazdowe,
• naładowany telefon i powerbank, na kartce zapisane numery: 112, 19 111, pomoc drogowa, ubezpieczyciel.

Warto też mieć w bagażniku koc, butelkę wody i kurtki z kapturem – przy dłuższym oczekiwaniu za barierkami, szczególnie z dziećmi, takie drobiazgi kończą się realnym komfortem, a nie przemoknięciem i wychłodzeniem.

Porównanie różnych sytuacji awaryjnych na autostradzie

Różne rodzaje awarii wymagają nieco innego działania. Dla porządku można zestawić kilka najczęstszych scenariuszy w jednej tabeli. Pokazuje ona, kiedy można jeszcze jechać, a kiedy trzeba natychmiast stawać na pasie awaryjnym.

Takie porównanie pomaga szybciej zdecydować, czy ryzykujesz dalszą jazdą, czy od razu ustawiasz się w roli pieszego za barierkami i czekasz na pomoc drogową na autostradzie. W stresie dobrze mieć wcześniej przemyślane schematy działania, bo wtedy łatwiej utrzymać zimną krew.